«Η Δημοκρατία είναι το χειρότερο πολίτευμα, με εξαίρεση όλα τα άλλα που έχουν δοκιμαστεί κατά καιρούς», είχε πει ο Ουίνστον Τσόρτσιλ. Για πολλούς, τα τελευταία χρόνια, το μεγάλο της ελάττωμα έγκειται στο ότι κάθε πολίτης έχει μία ψήφο. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από τους χαρακτηρισμούς που αποδίδουν εκπρόσωποι του κατεστημένου σε όσους ψηφίζουν «αντισυστημικά».

Οι τελευταίοι αποκαλούνται απαξιωτικά από ψεκασμένοι έως και φασίστες, στην καλύτερη περίπτωση ως «αφελείς», που πέφτουν στο δόκανο του λαϊκισμού, επηρεασμένοι από τα «κοινωνικά δίκτυα». Λες και στις δεκαετίες του 20ού αιώνα, είχαμε πολίτες με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και δείκτη νοημοσύνης.

«Οσα λέει ο Ντόναλντ Τραμπ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σοβαρά αλλά όχι κυριολεκτικά». Το απόφθεγμα αυτό, που αποδίδεται σε ένα σχόλιο δημοσιογράφου του αμερικανικού «The Atlantic» το 2016, επιβεβαιώθηκε και πάλι πρόσφατα, μέσα από τη διαπραγμάτευση για τη δημιουργία κοινού σχήματος ανασυγκρότησης της Ουκρανίας.

Την οποία αξίζει να δούμε προσεκτικά, επειδή προσεχώς θα προκύψουν σημαντικότερες διεθνείς διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση του διεθνούς οικονομικού και γεωπολιτικού συστήματος, με προμετωπίδα τους δασμούς.

Η τραγωδία των μνημονίων έχει και μια θετική παρενέργεια στις μέρες μας. Η Ελλάδα διαθέτει πλεονασματικούς προϋπολογισμούς, πολύ μεγάλο αλλά «προστατευμένο» χρέος και παρουσιάζει ποσοστά ανάπτυξης σαφώς μεγαλύτερα από τα περισσότερα κράτη της Ευρωζώνης. Αποτελεί, στη σημερινή συγκυρία, μια από τις θετικές «εξαιρέσεις» της Ευρώπης.

Όπως δείχνει το παρακάτω γράφημα, η χώρα μας κατατάσσεται 4η από πλευράς πλεονάσματος, σε σχέση με το ΑΕΠ, στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έχει ακόμη το υψηλότερο ποσοστό χρέους προς το ΑΕΠ, αλλά το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρέους είναι προς τους εταίρους μας και όχι τις αγορές. Αφορά μακροχρόνιες λήξεις (μέσος όρος 17 έτη) και επιτόκια τα οποία στο σκέλος που έχει να κάνει με το EFSF και τον ESM, δηλαδή το 62% του συνολικού χρέους, κινούνται στο 1,2-1,3%. Πολύ χαμηλότερα από τον πληθωρισμό.

Η απόδοση της στην «ακρίβεια», που καταπίνει τις αυξήσεις μισθών και εισοδημάτων είναι όμως γενικόλογη και ελλιπής. Πέραν του πληθωρισμού που χτύπησε τις περισσότερες χώρες του κόσμου τα προηγούμενα χρόνια και των ελλείψεων σε θέματα ανταγωνισμού, υπάρχει μία ακόμη σημαντική αιτία. Ο οικονομικός εκτοπισμός (economic displacement) μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας, από τους δύο σημαντικότερους μέχρι τώρα τομείς οικονομικής ανάπτυξης, δηλαδή τον τουρισμό και την ανάπτυξη ακινήτων.

Από τη φύση τους οι δύο αυτοί τομείς επιδρούν (σε ορισμένες περιπτώσεις συνδυαστικά), στην αχίλλειο πτέρνα των περισσότερων ελληνικών νοικοκυριών: Στα κόστη στέγασης και κατανάλωσης βασικών ειδών, όπως κατ εξοχήν είναι τα τρόφιμα, τα ποτά και άλλα είδη καθημερινής διαβίωσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να βρεθεί σύντομα αντιμέτωπη με φυγόκεντρες δυνάμεις που δεν θα μπορούν να αντιμετωπιστούν εύκολα. Αιτία τους θα είναι η τριπλή κρίση που έχει εμφανιστεί. Χορηγός τους, οι αμερικανικές πολιτικές, σε συνδυασμό με τη διαρκώς εντεινόμενη απόκλιση του ευρωπαϊκού πολιτικού κατεστημένου, από τον ρεαλισμό.

Η πρώτη κρίση είναι πολιτική. Έχοντας συνταχθεί εδώ και δεκαετίες με το αμερικανικό κατεστημένο, η πλειονότητα των ευρωπαϊκών ηγεσιών εξακολουθεί να ομνύει στην παλαιά διεθνή τάξη και την παγκοσμιοποίηση, με ό,τι επιπτώσεις έχει αυτό στην ανάδειξη ισχυρών αντισυστημικών και συνήθως εθνικιστικών παρατάξεων, που πλέον διεκδικούν την ανάληψη εξουσίας ακόμη και σε κεντρικές χώρες.