Εδώ και χρόνια η παγκοσμιοποίηση έχει δημιουργήσει σημαντικές διεθνείς κοινωνικές και οικονομικές ανατροπές, εις βάρος κυρίως των υπερχρεωμένων ανεπτυγμένων και εν πολλοίς γερασμένων δυτικών κοινωνιών και υπέρ των... αναπτυσσομένων οικονομιών.
Ήδη η Κίνα ξεπέρασε τις Η.Π.Α. σε όρους ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης (PPP) από φέτος, ενώ το 2019 αναμένεται να την ξεπεράσει και σε ονομαστικούς όρους δολαρίων, συμμετέχοντας στη διαμόρφωση του 18% του παγκόσμιου ΑΕΠ, έναντι του μόλις 4% που κατείχε το 2000.
Η χώρα μας για δεκαετίες πορευόταν με ένα κλειστό εσωστρεφές παραγωγικό μοντέλο, που στηριζόταν στον υπερδανεισμό, στην κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων και στο δημόσιο τομέα, χωρίς να επενδύει στην πραγματική οικονομία. Ως αποτέλεσμα, όταν η χρηματοδότηση από τις αγορές σταμάτησε, το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων συρρικνώθηκε κατά 29%, μοναδική περίπτωση για χώρα της ευρωζώνης.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι ότι από το 2004 έως το 2013 το παγκόσμιο ΑΕΠ αυξήθηκε από τα $43 δισ. σε $74 δισ. Το ίδιο διάστημα το μερίδιο συμμετοχής της Κίνας από το 4,52% σχεδόν τριπλασιάστηκε στο 12,68%, ενώ τα μερίδια της ευρωζώνης και της Ελλάδας, στο παγκόσμιο ΑΕΠ υποχώρησαν. Πιο συγκεκριμένα, το μερίδιο της ευρωζώνης υποχώρησε από το 22,76% στο 17,07%, και της Ελλάδας από το 0,52% στο 0,32%, καταδεικνύοντας το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας που αντιμετωπίζουν (Διάγραμμα 1).
Για να εισέλθει η χώρα μας σε ένα μονοπάτι μακροπρόθεσμης βιώσιμης ανάπτυξης επισημαίνω 10 προτεραιότητες. Αυτονόητες προϋποθέσεις για την επίτευξή τους θεωρώ την πολιτική σταθερότητα και την αποκατάσταση των γραμμών χρηματοδότησης. Οι προτεραιότητες αυτές είναι:
1. Υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου οράματος για την ελληνική οικονομία για την ανασυγκρότηση και διεύρυνση του παραγωγικού ιστού, των στρατηγικών που θα εφαρμοστούν, αλλά και για την αλλαγή νοοτροπίας από αναχρονιστικά στερεότυπα.
2. Αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και μετασχηματισμός των δομών, από μια οικονομία που βασιζόταν στην κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων, σε οικονομία ανταγωνιστική και εξωστρεφή, προσανατολισμένη στις επενδύσεις και τις εξαγωγές.
3. Βασική προτεραιότητα της κοινωνίας μας θα πρέπει να είναι η Παιδεία, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην έρευνα και την ανάπτυξη, στην τεχνική εκπαίδευση, στην κατάρτιση και στην εξειδίκευση, καθώς επίσης και στην ανάδειξη και επιβράβευση της Αριστείας.
4. Αξιοποίηση του Ελληνισμού της Διασποράς και παροχή ηθικών κινήτρων για την ανάδειξη νέων εθνικών ευεργετών.
5. Δραστική μείωση των φορολογικών συντελεστών για εταιρίες που δημιουργούν νέες θέσεις απασχόλησης και υιοθέτηση ενός απλού, σταθερού και δίκαιου φορολογικού συστήματος με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Έμφαση επίσης πρέπει να δοθεί στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, ενταγμένων στο εθνικό σχέδιο της χώρας μας.
6. Περιορισμός της γραφειοκρατίας και απλούστευση των διαδικασιών, ιδίως στους τομείς που αφορούν θέματα επενδύσεων και επιχειρηματικότητας. Επιπλέον, απαιτείται βελτίωση της δημόσιας διοίκησης, ώστε να γίνει πιο αποτελεσματική και να προσφέρει ποιοτικότερες υπηρεσίες στους πολίτες. Το παράδειγμα των ΚΕΠ (Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών) θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο και για άλλες δημόσιες επιχειρήσεις.
7. Ενίσχυση των θεσμών, όπως η δικαιοσύνη και αντιμετώπιση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής. Θα πρέπει να προστατεύονται οι ιδιωτικές περιουσίες και τα ατομικά δικαιώματα και να θεσμοθετηθεί ένα σύγχρονο σύστημα απονομής ταχείας δικαιοσύνης.
8. Υιοθέτηση πολιτικών και παροχή κινήτρων για την επιστροφή των καταθέσεων και την ενίσχυση της αποταμίευσης, που αποτελούν τη βάση για την αυτόνομη ανάπτυξη της χώρας μας.
9. Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ανεργίας, της καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, με ανάδειξη του ρόλου του σύγχρονου κοινωνικού κράτους.
10. Διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδίου για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος της χώρας μας.
Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν γίνει πολλά, με τεράστιο κοινωνικό κόστος, αλλά δεν πρέπει να συγκρινόμαστε με το κακό μας παρελθόν, αλλά με ένα νέο κόσμο που αλλάζει και προσαρμόζεται διαρκώς με μεγάλες ταχύτητες. Πιθανές καθυστερήσεις και αναβολές θα οδηγήσουν με μεγάλη βεβαιότητα σε ακόμα μεγαλύτερη μείωση του βιοτικού μας επιπέδου.
*Ο καθηγητής Νικόλαoς Φίλιππας είναι Πρόεδρος και Επιστημονικός Διευθυντής του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ).
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.